tokat escort tokat escort tokat escort tokat escort trabzon escort trabzon escort trabzon escort trabzon escort trabzon escort karabük escort karabük escort karaman escort karaman escort kastamonu escort kastamonu escort
Yazı Detayı
01/08/2017 08:18:03
 
 Mustafa Şahin LOZAN ANTLAŞMALARI (1)
Mustafa Şahin
 

Pek bilinmeyen adıyla Yakın Doğu İşlerine İlişkin Lozan Konferansı sonrası imzalanan antlaşmaların 94. yıldönümü geldi. Türkiye’de “zafer ve hezimet” nitelemeleri arasında tartışılması bir yana son yıllarda devletimizin yeni ülküsü olan 2023 hedefi ile birlikte 100 yıl sonra hükmünün biteceği, gizli maddeleri olduğu gibi konular da tartışılmaktadır. Gerçekten bu konuda bilgi kirliliği mevcuttur.

 Konferansa ait belge ve tutanakların kamuoyu ile halâ yeterince paylaşılmaması tartışmaları daha da körüklemektedir. 94 yıllık laik cumhuriyet düşüncesi ile geleneksel Türk-İslâm davası arasındaki ideolojik kırılma-restleşme, laik ideoloji mensuplarının Osmanlı-Türk kültür ve tarihini reddetme refleksi gibi siyasî nedenler konunun sağlıklı tartışılmasını engellemektedir.  

Lozan’da yapılacak bu konferansa Osmanlı Hükûmeti de davet edilince 1 Kasım 1922’de I. BMM’de kabul edilen kanunla saltanatla halifelik birbirinden ayrıldı ve saltanatın kaldırıldığı duyuruldu. Lozan’da müzakereler daha başlamadan I. BMM, Osmanlı Devleti’ni yıkmıştır. Lâkin bu olaya İtilâf Devletlerinden hiçbir tepki gelmemiştir.

Bilindiği gibi Sevr Anlaşması Yunan Meclisi hariç ne Osmanlı ne de diğer ülkelerin meclisinde onanmadı. 1 Mayıs 1707’de kurulan Birleşik Krallık’ın (İngiltere’nin) Osmanlı Devleti’nden kalan Yakın Doğu sorunlarını henüz resmen devlet olarak tanımadıkları, büyükelçi, konsolos düzeyinde diplomatik münasebet kurmadıkları, 2,5 yıllık Ankara Hükûmeti ile çözmeye kalkmaları ilginç bir durumdur.

Lozan Konferansı başlamadan Meclisteki konuşmalarda, tam bağımsızlık, Ermeni isteklerinin reddi, Kıbrıs, Rodos ve Oniki Ada başta olmak üzere diğer Adalar, Batı Trakya, Musul’un bırakılmaması istekleri üzerinde duruldu. Bu istekler Maarif Vekili İsmail Safa (Özler) tarafından “borçsuz, azınlıksız, istiklâli tam, sınırlarında mazlum ve zincir sesi olmayan bir vatan” şeklinde özetlenmişti(1).

Mustafa Kemal Bey ise İsmet ve Dr. Rıza Nur Beyleri bir kenara çekip kendi fikrine uygun daha farklı prensipleri söylemiştir(2). Bu isteklerin ne derece gerçekleştiğini maddeleri yazdıktan sonra tahlil edelim.

Görüşmelere 21 Kasım 1922’de başlandı. Çağdaş bir gözlemcinin belirttiği gibi Türkler konferansa galip olarak gelmişlerdi. Fakat Türk-Yunan meselesi tamamıyla ikinci plana atılmıştı. Konu aslında adı konmamış bir ülke olan Türkiye ile Avrupa arasındaki ilişkilerin çözülmesine ve düzenlenmesine ilişkindi. Çünkü yüz yıllık Şark Meselesi baştan aşağı konferansın çalışması içine alınmıştı.

Ancak Adalar, Musul ve kapitülasyonlarla Yunanistan’dan istenen savaş tazminatı konularında anlaşmaya varılamadı. Görüşmelerin kesilmesi üzerine Mustafa Kemal Bey ile İsmet Bey’in Eskişehir’de buluşarak Ankara’ya birlikte avdet etmeleri hükûmet ve mecliste şüphe uyandırmıştır(3). Konu Büyük Millet Meclisi’nde görüşülürken sert tartışmalara yol açtı. Bazı milletvekilleri Türk heyetini Mîsâk-ı Millî’ye uymamak, hatta ona ihanet etmekle suçladı. Dört gün süren tartışmalar, Mustafa Kemal’in araya girip delegasyonun meclise karşı değil hükûmete karşı sorumlu bulunduğunu belirtmesiyle önlenebildi. Şüphesiz bu halkın seçtiği meclisin devre dışı bırakılması olarak değerlendirilebilir(4). Ayrıca 1 Nisan 1923’de, anayasaya istinaden görev süresi biten meclisin seçimleri yenileme kararı alması ile meclis başkanı, Lozan’daki ikinci müzakereleri tartışmalardan azade bir şekilde yönetme imkânı kazandı.

23 Nisan 1923’te Lozan’da ikinci toplantı başlamış 17 Temmuz’da bitirilmiştir. İsmet Bey, hükûmetten imza için istediği izne uzun süre karşılık alamayınca Mustafa Kemal’e başvurdu. Onun Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanı ve başkumandan olarak verdiği yetkiye dayanılarak 24 Temmuz 1923’te Lozan Üniversitesi Salonu’nda düzenlenen törende antlaşma imzalandı.

Yakın Doğu İşlerine İlişkin Lozan Antlaşmalarının gizli maddeleri ile süresi hakkındaki tartışmalara gelince. Antlaşmaların hiçbir maddesinde 100 yıl sonra biteceğine ve gizli maddeleri olduğuna dair herhangi bir kayıt bulunmamaktadır(5).

Dipnotlar:

1-Şerafettin Turan, Lozan Antlaşması, TDVİA C. XXVII, Ankara 2003, s. 215.

2-Rıza Nur, Hayat ve Hatıratım 2, İşaret Yayınları:61, İstanbul Mayıs 1992, s. 200. 

3-http://www.atam.gov.tr/dergi/sayi-11/ataturk-ve-lozan-baris-konferansinin-ilk-devresi

4-Şerafettin Turan, Lozan Antlaşması, TDVİA C. XXVII, Ankara 2003, s. 215.

5-İsmail Soysal, Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları I. Cilt, TTK XVI. Dizi- Sa.38, Ankara 1983, s. 67-244 

Yorumlar
Diğer Yazılar
LOZAN ANTLAŞMALARI (1)
Tıklanma: 254
15 TEMMUZ?UN KAZANDIRDIKLARI
Tıklanma: 203
YERLİ VE YABANCI HAÇLI SALDIRILARI
Tıklanma: 138
DALALET YÜRÜYÜŞÜ
Tıklanma: 246
KADİR GECESİ
Tıklanma: 347
SIHHAT GİBİ DEVLET YOKTUR
Tıklanma: 217
MÜJDELENEN HABER: İSTANBUL?UN FETHİ (2)
Tıklanma: 172
MÜJDELENEN HABER: İSTANBUL?UN FETHİ (1)
Tıklanma: 229
MÜCADELE KONYA?DAN BAŞLADI (3)
Tıklanma: 224
MİLLİ MÜCADELE KONYA?DAN BAŞLADI (2)
Tıklanma: 235
MİLLİ MÜCADELE KONYA?DAN BAŞLADI (1)
Tıklanma: 230
KUT BAYRAMI ÜZERİNE
Tıklanma: 211
101. YILINDA KÛTÜLAMARE ZAFERİ
Tıklanma: 204
17. YÜZYIL SONUNDA KONYA SANCAĞI (3)
Tıklanma: 194
17. YÜZYIL SONUNDA KONYA SANCAĞI (2)
Tıklanma: 368
17. YÜZYIL SONUNDA KONYA SANCAĞI
Tıklanma: 367
ŞER?İYE SİCİLLERİ HAKKINDA
Tıklanma: 276
ÇANAKKALE ZAFERİ ÜZERİNE BİLGİLER
Tıklanma: 255
?KARARGÂH RAHATSIZ? GÜCÜNÜ NEREDEN ALMAKTADIR? (2)
Tıklanma: 373
?KARARGÂH RAHATSIZ? DİYENLER GÜCÜNÜ NEREDEN ALIYOR? (1)
Tıklanma: 460
TÜRKİYE?DE LİDERLİK VE KOMUTANLIK MÜCADELESİ
Tıklanma: 314
KAZIM KARABEKİR?İN GÖZÜYLE TÜRKİYE?DE REJİM MESELESİ
Tıklanma: 303
OSMANLI?DAN TÜRKİYE?YE REJİM DEĞİŞİKLİKLERİ
Tıklanma: 512
NİZAM-I ÂLEM EFENDİMİZ?İN RABBİNE KAVUŞMASI: 12 R.E. PAZARTESİ H. 11 /
Tıklanma: 276
VEDA ZAMANI GELİYOR: H. 10. YILI OLAYLARI
Tıklanma: 294
TEBÜK ORDUSU (ZORLUK ORDUSU) (631)
Tıklanma: 330
MEKKE?NİN SAVAŞSIZ FETHİ: 20 RAMAZAN H. 8 / 11 OCAK 630
Tıklanma: 383
HAYBER?İN FETHİ: MUHARREM H. 7 (629)
Tıklanma: 404
MEKKE HASRETİ, RIDVAN BİATİ (628)
Tıklanma: 347
BENİ MÜSTALIK GAZASI VE İFTİRA OLAYI (H. 5 - M. 627)
Tıklanma: 311
UHUD GAZVESİ (11 ŞEVVAL H. 3 / MART 625)
Tıklanma: 349
İSLÂM TARİHİNDEN
Tıklanma: 66
İSLAM TARİHİNDEN
Tıklanma: 49
İSLÂM TARİHİNDEN
Tıklanma: 59
İSLAM TARİHİNDEN
Tıklanma: 54
İSLÂM TARİHİNDEN Rasülüllah?ın Gençlik Yılları:
Tıklanma: 358
İSLAM TARİHİNDEN
Tıklanma: 465
93 YILIN ÖZETİ
Tıklanma: 350
İSLÂM?DA DEVLET YÖNETİM ŞEKLİ
Tıklanma: 393
İNKILAP TARİHİ DERSİ= OKULLARDA PARTİ PROPAGANDASI MI?
Tıklanma: 445
TARİH DERS KİTAPLARININ KURAN-I KERİMLE ÇELİŞKİSİ
Tıklanma: 382
KURAN-I KERİM?E GÖRE TARİHTEN İBRET ALMAK
Tıklanma: 507
SON MİRYOKEFALON ZAFERİMİZİN ANLAMI:
Tıklanma: 421
II. ABDÜLHAMİD VE İTTİHAD-I İSLÂM (İSLÂM BİRLİĞİ)
Tıklanma: 502
Bizim Gazete
Hava Durumu
KONYA
Namaz Vakti
En Çok Okunanlar
Arşiv
Yazarlar
sivas escort sivas escort tekirdağ escort tekirdağ escort trabzon escort trabzon escort trabzon escort usak escort usak escort yalova escort yalova escort yalova escort yalova escort zonguldak escort ihbarweb.co cixsohbet.com instagram takipci kasma instagram takipci hilesi