Yazı Detayı
08/01/2017 10:10:38
 
 Şükrü Özbuğday VAAZ VE İRŞATTA METOD (1)
Şükrü Özbuğday
 

Tebliğ ve İrşat’ın Mana ve Önemi:

Tebliğ: Hak Dini bilmeyenlere onu ulaştırmak, doğru bilgi sahibi olmasını sağlamak, inanması için gayret göstermektir.

İrşat: Hak Dini tam veya eksiksiz olarak bilen ve ona inanan kimselerin ilim, amel, ihsan ve ihlâs konularındaki eksikliklerini gidermek için gerekeni yapmaktır.

Bu tariflere göre tebliğin hedef kitlesi daha çok inanmayanlardır. İrşadın hedef kitlesi ise Müslümanlardır.

Hak dinin son kitabı Kur’an-ı Kerim, son peygamberi de Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.)'dir. İnsanlar çoğalıp gelişerek yaşamaya devam ettikleri halde yeni peygamberlerin gelmeyecek olması, son dinin ümmetine önemli bir yeni vazife yüklemektedir: Tebliğ ve irşat. Bu vazife gereği; bilmeyen ve inanmayanlara gerçeğin bilgisini ulaştırmak, bilip inandığı halde eksiklik içinde olanları tamamlamaya çalışmak ümmete düşmektedir. Allah Resulünden ümmetine intikal eden en önemli sünnet budur.(1)

İnsanlar tabiatları îcabı her zaman irşada öğüt ve nasihate muhtaçtırlar. Nitekim şu mealdeki ayetler bu hususa işaret etmektedir: “Ama yine de öğüt ver,  çünkü öğüt mü’minlere fayda verir.”(2) “Şimdi sen öğüt ver, şayet fayda verirse (mesele yok). Saygı duyan kimse öğütten yararlanacak.”(3)

Dün insanlık nasıl peygamberlere muhtaç idiyse, bugün de son peygamberden sonra onların vârisleri olan âlimlere ve mürşitlere muhtaçtır. Ferdin sadece kendisini ıslah etmesi ve nefsiyle meşgul olması yeterli değildir. Kişi aynı zamanda toplumun ıslahı ile de mükelleftir.

Konunun ehemmiyetini ve dindeki yerini tebârüz ettirmek için Peygamberimiz (s.a.v.) “Din nasihattir”(4) buyurmuşlardır. İşte yukarıda zikredilen âyet-i kerimelerle, Rasulüllah’ın bu ve benzeri hadis-i şeriflerini göz önünde bulunduran İslam ulemâsı vaaz ve irşadı hiçbir zaman ihmale uğratmadan devam ettirmiştir.

            Vaaz Konularının Seçiminde Metot:

Vaizin hitap edeceği kitle ile uyum sağlaması, yani dinleyicilerle kendisi arasında duygu ve düşünce birliği meydana getirebilmesi için konu seçiminde titiz davranması gerekmektedir.

Vaizin ele aldığı konu, cemaatin ilgisini çekebilecek bir konu olmalıdır. Konunun ilgi çekici olması, dinleyicilerin mesleği, gelir ve öğrenim düzeyi, yaşadıkları bölge ile ilgisi olması, güncel olması demektir.

Ayrıca üzerinde az durulmuş konular da her zaman ilgi çekicidir. Genel olarak cemaat her zamanki duyduklarından farklı bir şey duyduklarında söylenilen şey dikkatlerini çekmekte ve bulunmuş oldukları durumu değiştirip, vaizi dikkatle dinlemektedirler.

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 29.07.1989 tarih ve 74 Nolu Genelgesinin amacı, vaaz ve hutbe konularının seçiminde rastgeleliği önlemek ve birliği sağlamak gayelerine yöneliktir. Fakat konulara ruh ve canlılık kazandıracak olan, konuları cemaatin ilgi ve ihtiyaçlarına göre işleyecek olan şüphesiz yine vaizin kendisidir.

 

Konu Seçiminde Aşağıdaki Noktalara Dikkat Edilmelidir:

1-      Konuyu Cemaatin İlgi ve İhtiyaçlarına Göre Belirlemek

Vaizin, çevresini ve hitap edeceği insanları tanıması şarttır. Eğitim öğretim düzeyi yüksek kişilerle, eğitim öğretim imkânlarından daha az yararlanmış insanlar için hazırlanacak konuşma elbette birbirinden farklı olacaktır. İşçi kesiminde yapılacak bir vaaz, öğrenci kesiminde yapılacak bir vaazdan daha değişik unsurlar ihtiva edecektir, öte yandan aynı camide değişik sosyo-ekonomik düzeyde kimseler bulunabileceği durumlara da vaiz hazırlıklı olacaktır.

Hz. Peygamberin hitabeti, muhatabın ilgi ve ihtiyaçlarını göz önüne alma açısından incelendiğinde, o zamana göre her çeşit iman ve malzemenin değerlendirildiği görülmektedir. Hz. Peygamber, muhatabını tanımış ve kendisine yöneltilen benzer anlamlı sorulara ayrı ayrı cevaplar vermiştir. Hangi davranış Allah katında daha makbuldür? şeklinde sorulan soruları O, soran kişiyi ve içinde bulunulan şartları göz önünde bulundurarak cevaplandırmıştır. Örneğin; “Allah’a en sevimli gelen davranış hangisidir?” sorusuna verilen bazı cevaplar şunlar olmuştur:

“Allah için sevmek, Allah için buğzetmektir.”                                                                       “Oruca devam et, çünkü oruç, benzeri olmayan bir âdettir.”                                                         “Yemek yedirirsin, insanlara selam verirsin.”

Dipnotlar:

1-Dr. Hayrettin KARAMAN; İslam’ın Işığında Günün Meseleleri, İst. 1992, C.3; Sh.82

2- Zâriyat Sûresi; Ayet 55

3- A’lâ Suresi; Ayet 09-10

4- Müslim, İman : 95; Tecrid-i Sarih Tercemesi C. 6; Sh.474

 

Yorumlar
Diğer Yazılar
DİNİMİZİN EĞİTİM-ÖĞRETİME VERDİĞİ ÖNEM (2)
Tıklanma: 0
DİNİMİZİN EĞİTİM-ÖĞRETİME VERDİĞİ ÖNEM (1)
Tıklanma: 6
İslâm ve Aile Plânlaması (3)
Tıklanma: 55
İslâm ve Aile Plânlaması (2)
Tıklanma: 77
İslâm ve Aile Plânlaması (1)
Tıklanma: 86
VAAZ VE İRŞATTA METOD (3)
Tıklanma: 86
VAAZ VE İRŞATTA METOD (2)
Tıklanma: 82
VAAZ VE İRŞATTA METOD (1)
Tıklanma: 119
HZ. MEVLÂNA VE İNSAN SEVGİSİ-3
Tıklanma: 120
HZ. MEVLÂNA VE İNSAN SEVGİSİ-2
Tıklanma: 14
HZ. MEVLÂNA VE İNSAN SEVGİSİ-1
Tıklanma: 15
ÇAĞIMIZIN KORKUNÇ HASTALIĞI AIDS-1
Tıklanma: 160
KUR?AN-I KERİM BİR HİDAYET REHBERİDİR (3)
Tıklanma: 132
KUR?AN-I KERİM BİR HİDAYET REHBERİDİR (2)
Tıklanma: 14
KUR?AN-I KERİM BİR HİDAYET REHBERİDİR (1)
Tıklanma: 12
TEVHİD BİLİNCİ (2)
Tıklanma: 148
TEVHİD BİLİNCİ (1)
Tıklanma: 26
İslâm?da Hayvan Sevgisi ve Hakları (2)
Tıklanma: 201
İslâm?da Hayvan Sevgisi ve Hakları (1)
Tıklanma: 160
İslâm?da Çevrenin Önemi
Tıklanma: 175
İman ve Takvâ Sembolü Hz.Ali (k.v.) -3
Tıklanma: 167
İman ve Takvâ Sembolü Hz.Ali (k.v.) -2
Tıklanma: 177
İman ve Takvâ Sembolü Hz.Ali (k.v.) -1
Tıklanma: 161
AĞUSTOS AYI VE ZAFERLERİMİZ (4)AĞUSTOS AYI VE ZAFERLERİMİZ (4)
Tıklanma: 227
AĞUSTOS AYI VE ZAFERLERİMİZ (3)
Tıklanma: 255
AĞUSTOS AYI VE ZAFERLERİMİZ (2)
Tıklanma: 154
AĞUSTOS AYI VE ZAFERLERİMİZ (1)
Tıklanma: 319
DİNİMİZİN İLİM VE İLİM ADAMLARINA VERDİĞİ ÖNEM (5)
Tıklanma: 274
Dinimizin ilim ve ilim adamlarına verdiği önem (4)
Tıklanma: 315
DİNİMİZİN İLİM VE İLİM ADAMLARINA VERDİĞİ ÖNEM (3)
Tıklanma: 297
Dinimizin ilim ve ilim adamlarına verdiği önem (2)
Tıklanma: 249
İslâm'da sosyal dayanışma ve zekât (2)
Tıklanma: 319
İslâm'da sosyal dayanışma ve zekât (1)
Tıklanma: 268
MUKABELE GELENEĞİ (2)
Tıklanma: 335
Mukabele geleneği (1)
Tıklanma: 359
Ramazan ayı yaklaşırken?
Tıklanma: 499
Muhteşem Fetih
Tıklanma: 32
Kutlu ordu muhteşem fetih
Tıklanma: 405
Gençliğin Etrafındaki Büyük Tehlike (4)
Tıklanma: 475
Gençliğin Etrafındaki Büyük Tehlike (3)
Tıklanma: 449
Gençliğin Etrafındaki Büyük Tehlike (2)
Tıklanma: 427
Gençliğin Etrafındaki Büyük Tehlike (1)
Tıklanma: 376
Örnek Peygamber Hatemü?l Enbiyâ
Tıklanma: 660
Yaşlılara saygı bütün insanlığa saygı demektir (1)
Tıklanma: 491
Çanakkale zaferi
Tıklanma: 26
Tarihimizi Bilmeli ve Geçmişten İbret Almalıyız
Tıklanma: 76
Gençliğin Etrafındaki Büyük Tehlike
Tıklanma: 423
Şehitlik ve Gaziliğin Fazileti
Tıklanma: 45
Dünyada ayıplanmak ahirette mahcup olmaktan hayırlıdır
Tıklanma: 432
İnsan hakkı ve onuru kutsaldır
Tıklanma: 436
Bizim Gazete
Namaz Vakti
En Çok Okunanlar
Arşiv
Yazarlar